Fakty znane i nieznane z historii USA.

Pierwsze spojrzenie USA na co dzień "Murzynowo" Perły budowlane Poradnik emigranta Praca Wiza
Krótka historia USA Galeria Podstawowe informacje em@ile 2003/2007 USA today

XVw. Amerykę Północną zamieszkuje ok. miliona Indian.

1492 (12.10). Krzysztof Kolumb plus setka Hiszpanów dopływa do wysepek na Morzu Karaibskim, odkrywając m. in. tytoń, ziemniaki i wyjątkowo złośliwą dla Europejczyków odmianę kiły.

1497. Do Ameryki Północnej docierają pierwsi Anglicy.

1607. Jamestown w Wirginii - pierwsza trwała osada założona przez Anglików. W 1620 przybywają do Ameryki pierwsi angielscy uchodźcy religijni, w późniejszych latach stanowiąc przytłaczającą większość wśród imigrantów.

1608. Oficjalnie pierwsi Polacy na kontynencie amerykańskim. Budują m. in. huty szkła.

1612 - 1619 (różne źródła). Czarnoskórzy niewolnicy z Afryki przywiezieni po raz pierwszy na kontynent amerykański.

1626. Manhattan kupiony od Indian za kilka skrzynek wody ognistej.

Sąd w Salem1692. W Salem (Massachusets) skazano na śmierć kobiety podejrzane o czary i kontakty z diabłem.

1776 (4.08). Uchwalenie Deklaracji Niepodległości 13 stanów - oficjalny początek historii Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. O niepodległość USA walczą Polacy - najsłynniejsi to Kościuszko i Pułaski, choć po stronie powstańców trudno mówić o regularnym wojsku; na morzu czynny udział mają piraci atakujący brytyjskie statki.

1786. "Powstanie ubogich farmerów", krwawo stłumione przez wojsko na rozkaz demokratycznych władz USA.

1787 (17.09). Pierwsze wydanie Konstytucji USA. Przetrwała do dziś, z dodatkami, zwanymi poprawkami. Pierwszy prezydent USA, G. Washington to właściciel wielu akrów ziemi i mnóstwa czarnych niewolników.
Przewagą tylko jednego głosu język angielski uznany zostaje za urzędowy w USA.

1790. Stany Zjednoczone liczą ok. 4 miliony mieszkańców.

1803. USA kupują stan Luizjanę (dzisiejsze 6 stanów) oraz (1819) Florydę.

1803. Nad jeziorem Michigan, pośród bagien, powstaje Fort Dearborn. Spalony przez Indian w 1812 (po wymordowaniu wszystkich mieszkańców), odbudowany, liczy w 1840 roku ponad 4 tysiące ludzi (od 1837 powraca indiańska nazwa Chicago - Wietrzne Miasto).

cały XIX wiek. Biali Amerykanie łamią po kolei wszystkie 371 umów z Indianami, odbierając im ziemie tudzież masowo ich zabijając. M. in. od 1831 (autor - prezydent Jackson, obecnie banknoty $20) obowiązuje ustawa o wysiedleniu wszystkich Indian na zachód (docelowo prowadząca do wymordowaniu wszystkich Indian na wschód od Missisipi). Masakry Indian trwają do końca XIX wieku. W tym czasie tysiące osadników przemierza amerykańskie pustynie w drodze na zachód.

1836-1848. Wojna z Meksykiem po oderwaniu przez kolonistów amerykańskich meksykańskiego Texasu kształtuje ostatecznie granicę na południu.

1846. "Gorączka złota" w Kalifornii. W następnych latach w Newadzie, Colorado i 1874 - Górach Czarnych.

1858. Nowy Jork przekroczył milion mieszkańców.

1861 (4.02). 10 południowych stanów występuje z Unii łącząc się w Skonfederowane Stany Ameryki Północnej ze stolicą w Richmond, co nie podoba się władzom pozostałej części USA w Waszyngtonie. Efektem przegranej wojny z Północą jest m. in. zniesienie niewolnictwa i ujednolicenie waluty.
Amerykańscy Indianie mieli mniej szczęścia od czarnoskórych - uznano ich za ludzi dopiero w 1924 roku (2.06).

1865 (14.04). "Prawdziwy patriota" zabija prezydenta Abrahama Lincolna.

1867. Rosja sprzedaje USA Alaskę za 7,2 miliona dolarów. Złoto odkryte w 1896 wielokrotnie przekroczyło tę wartość.

1871. Blisko tydzień wielki pożar niszczy ponad 1/3 budynków (praktycznie całe centrum) półmilionowego Chicago. Odbudowane, zachwyca co niektórych efektowną architekturą.

1877. Zamordowanie jednego z najsłynniejszych indiańskich wodzów, Szalonego Konia, kończy najkrwawszą wojnę z Indianami rozpoczętą 11 lat wcześniej.

1886. W USA kwitnie kapitalizm. Masakra robotników w Chicago, na jej pamiątkę obchodzone jest (ale nie w USA) święto 1-go Maja.

1893. Dzień po dniu właściciel hotelu Holmes Castle w Chicago morduje ponad 200 gości. Ciała rozpuszcza w kwasie, pali, z niektórych preparuje szkielety sprzedawane później po 75 dolarów.

1894. W zapadłym końcu Kalifornii pewien farmer zakłada rancho na ziemi zwanej Hollywood. Od 1912 roku miejsce to stanie się światowym centrum filmowym.

1898. Zajęcie przez USA Wysp Hawajskich.

ok. 1900. USA umacniają swą gospodarkę wprowadzając na importowane towary cło 50% (na pocz. lat 20-tych obniżone do 30%). Efektem jest najwyższy rozwój gospodarczy na świecie.

1900. L. Lassen wymyślił hamburgery.

1901. Zamordowany zostaje prezydent William McKinley. Jego podobizna zdobi dziś banknoty 500 dolarowe.

1906. W Chicago zaczyna obowiązywać cenzura filmowa - każdy film musi mieć akceptację szefa policji by wejść na ekrany. W 1909 roku powstaje National Board of Censorship of Motion Pictures - ogólnoamerykański urząd cenzury. Ustawa o kontroli mediów w kraju - wzorcu wolności słowa zostaje przyjęta oficjalnie 31.07.1912 i obowiązuje do dziś.

1907. W Senacie USA zasiada pierwszy Indianin. Pierwszej kobiecie przytrafi się to dopiero w 1922 roku. Pierwszy Murzyn zostanie senatorem w 1966 roku.

1913. Zaostrzenie przepisów wizowych - już nie każdy może przyjechać i żyć w USA.

1915. Haiti. Wybory prezydenckie odbywają się pod nadzorem amerykańskiej piechoty morskiej. Nowy prezydent już po miesiącu podpisuje układ, faktycznie podporządkowując swój kraj USA.

1915 (15.11). Odradza się rozwiązany w 1871 roku Ku-Klux-Klan.

1915. Liczba ludności USA przekroczyła 100 milionów.

1917 (6.04). USA oficjalnie przystępują do I wojny światowej.

1917. Wprowadzenie podatku dochodowego (do tej pory obowiązywał tylko VAT).

1920. 18 poprawka do konstytucji wprowadza zakaz handlu, produkcji tudzież spożycia napojów alkoholowych. Błyskawicznie rozwija się czarny rynek, przestępczość osiąga niespotykane rozmiary. W Chicago króluje Al Capone. Władza opamiętuje się w 1933 roku - 21 poprawka znosi prohibicję.

1920 (26.08). Kobiety w USA uzyskują prawa wyborcze.

1922. Nowy Jork. Pierwszy raz użyty zostaje gaz łzawiący dla rozpędzenia manifestacji ulicznej.

1925. W stanie Tennesee wprowadzono zakaz nauczania teorii Darwina (sprzeczny z Biblią). Obowiązuje do dziś, złamanie karane jest więzieniem.

1926. Już co szósty Amerykanin ma samochód.

1928 (18.11). Narodził się Mickey Mouse (w Polsce zwany myszką, mimo że to facet), jeden z czołowych symboli USA. Kilka lat później pierwsze kroki na ekranie stawia Kaczor Donald (1934) i reszta rodziny Walta Disneya.

1929. Załamanie na giełdzie nowojorskiej początkiem największego kryzysu na świecie. Znów tysiące bezrobotnych rusza na zachód.

1932. Wprowadzenie 40-godzinnego tygodnia pracy.

1934 (31.01). Rząd dewaluuje dolara - za uncję złota trzeba zapłacić 35 dolarów zamiast 20. Faktycznie jest to koniec stabilności i oparcia dolara na złocie, choć oficjalnie nastąpiło to dopiero w 1963 roku (dziś cena uncji to ok. 400$).

1935. Zaczęła obowiązywać ustawa o ubezpieczeniu społecznym, czyli Social Security. Wcześniej nie było w USA żadnych emerytur, zasiłków itp. Przeciętna rządowa emerytura w USA jest, podobnie jak w Polsce, znacznie poniżej połowy średniej płacy.

1941 (7.12). Będące dotychczas neutralne USA zostają zaatakowane przez Japonię w Pearl Harbour. Podczas wojny, mimo panującego dobrobytu (w porównaniu z resztą świata), obowiązuje racjonowanie, m. in. butów (można kupić 2 pary na pół roku) i mięsa.

1943 (28.07). Amerykańskie bomby zabijają ponad 30 tysięcy cywilów w Hamburgu. W 1944 roku, w Dreźnie, w czasie jednego nalotu samolotów USA zginie 10 razy więcej ludzi. Amerykańskie władze nie rozumieją samosądów dokonywanych na zestrzelonych lotnikach. W Norymberdze za ludobójstwo sądzeni będą tylko Niemcy.

1945 (16.07). Pierwsza bomba atomowa stawia Amerykę na czele mocarstw świata. Miesiąc później USA udowadniają swą potęgę, zabijając dwiema bombami ponad 50 tysięcy ludzi. Niedługo później Rosjanie, przy czynnym udziale amerykańskich komunistów wykradają najpilniej strzeżoną tajemnicę USA

1945 (20.11). Pod nadzorem amerykańskiego wojska rozpoczyna się proces w Norymberdze. Jeszcze przed rozpoczęciem procesu zostaje wyznaczony sposób i miejsce egzekucji.

1947. "Incydent w Roswell" - mimo wielokrotnych zaprzeczeń ze strony władz USA wielu ludzi wierzy, że doszło do katastrofy UFO. Skonfiskowanych filmów nie oddano.

1951. "Polowanie na czarownice" zapoczątkowane przez senatora McCarthego - podejrzany o sympatie dla komunistów jest nawet Ch. Chaplin.
Psychoza atomowa - w szkołach, fabrykach, na ulicach odbywają się ćwiczenia na wypadek ataku nuklearnego.

Lata 50-te. Rozpoczęto regularne nadawanie programu TV w kolorze (Nowy Jork, 1951). Na środkowym Pacyfiku Amerykanie wypróbowują pierwszą bombę wodorową (1951). Pierwszy atomowy okręt podwodny (1954). Rakiety latają coraz wyżej, jednak w kosmosie pierwsi są Rosjanie.

1955. Po roku budowy otwarto Disneyland.
Czarni uczniowie rozpoczynają naukę w Little Rock w Arkansas chronieni przez Gwardię Narodową.

1958. W celu ochrony obywateli amerykańskich wojska USA lądują na Kubie, jednak sukcesu nie odnoszą. W 1962 kryzys kubański stawia świat w obliczu wojny atomowej. Amerykańska baza wojskowa w Guantanamo na Kubie istnieje do dziś.

1959. Alaska (3.01) i Hawaje (21.08) - ostatnie, jak na razie, stany.

1963 (22.11). Najmłodszy prezydent, w dodatku katolik (JFK) zamordowany w Dallas. Od 1964 roku na monetach półdolarowych.

1964. Ostatecznie zniesiono segregację rasową (podział na miejsca dla "czarnych" i "białych" w autobusach, szkołach, WC itp.).
Na stacjach benzynowych pojawia się benzyna bezołowiowa.

1965. Kierując się potrzebą zapewnienia pokoju wojska amerykańskie rozpoczynają działania w Wietnamie. Przegrana wojna będzie ich kosztować ponad 25 tysięcy ofiar i kilkakrotnie więcej rannych.
W latach 60-tych wojska amerykańskie obecne są również na Dominikanie i w Kongo, w 70-tych m.in. w Kambodży.

1965-69. Fale rozruchów, początkowo rasowych, później studenckich, przetaczają się przez miasta USA. W Chicago wielodniowe walki uliczne w 1968, po zabójstwie M. L. Kinga.

1969 (20.07). Sukces w kosmosie - udane lądowanie na Księżycu szczytowym osiągnięciem programu "Apollo". Po blisko 35 latach technika w tym kierunku nie poszła ani milimetr do przodu.

1969. USA liczą 200 milionów mieszkańców.

1969. Woodstock festival.

1971. World Trade Center najwyższymi budynkami świata. Po 3 latach chicagowski Sears Tower wyższy o ponad 40 metrów staje się rekordzistą na ponad 15 lat.

1970-74. Przez 4 lata amerykańskim służbom imigracynym nie udaje się wydalić z USA przebywającego nielegalnie, a w dodatku wrogo nastawionego do rządu USA, Johna Lennona (ex - The Beatles). Pieniądze potrafią czynić cuda - adwokaci artysty odwołują się na wszelkie możliwe sposoby od decyzji INS; w końcu, po odejściu Richarda Nixona, Lennon otrzymuje stały pobyt w USA. Do śmierci nie zmieni swych antyamerykańskich (oficjalnie - pacyfistycznych) poglądów.

1973 (28.02). Ostatnie powstanie Indian w USA - Wounded Knee, zakończone krwawo przez wojsko i policję po 71 dniach (!).
W tymże roku USA legalizują (nie we wszystkich stanach) aborcję. Protesty dewotów trwają do dziś, co pewien czas jakiś chrześcijanin-fanatyk zabija lekarza pracującego w klinice aborcyjnej.

1973. Ze stacji benzynowych rozpoczęto wycofywanie benzyny ołowiowej.

1974. Protesty fanatyków, przeciwnych wyświetlaniu w kinach filmu "Głębokie Gardło" - początkowo spychają na dalszy plan wiadomość o podsłuchach w Watergate. Ale do historii przeszli właśnie dwaj wścibscy dziennikarze, dzięki którym prezydent Nixon ustąpił ze stanowiska w szczycie popularności. Za prezydentury Richarda N. zakończyła się wojna z Wietnamem oraz przyjęto do ONZ Chińską Republikę Ludową.

1974. Rekordowy rok w przestępczości Chicago od czasów Ala Capone - zostaje zamordowanych 970 osób. 1975. Koniec wojny w Wietnamie - klęska i sromotny odwrót wojsk amerykańskich.
Ronald Reagan przegrywa z G. Fordem prawybory w partii republikańskiej.

1976-80. 4 lata rządów Jimmy'ego Cartera to załamanie gospodarcze kraju. Orędownik pokoju, pozwala panoszyć się ZSRR na całym świecie. Nie reaguje na okupację Afganistanu, nie radzi sobie z Iranem. W 2002 roku komitet nagrody Nobla stawia go w 1 szeregu z Mandelą, Gorbaczowem i terrorystą Arafatem.

1977. W podróż do krańców Układu Słonecznego wyruszają sondy "Voyager 1" oraz "Voyager 2". Przewidziany początkowo na 10 (pesymiści) - 15 (optymiści) lat lot trwa nadal (2004), a szczytowe osiągnięcia amerykańskiej techniki mkną gdzieś w kosmosie najdalej ze wszystkiego, co kiedykolwiek powstało na Ziemi.

1977 (13.07). Po 25 godzinach bez energii elektrycznej straty w Nowym Jorku osiągnęły 135 milionów dolarów.
Pierwszy stan - Kalifornia - wprowadza obowiązek instalowania katalizatora w samochodzie.

1978-1980 USA nie dostrzega zbrodni w Kambodży; w mediach amerykańskich obowiązuje cenzura na przerażające informacje płynące z Indochin. Pol Pot, obalony "przywódca", jeden z największych zbrodniarzy XX wieku, dla władz amerykańskich jest w dalszym ciągu legalnym prezydentem Kambodży; na wniosek USA również ONZ nie uznaje nowych kambodżańskich władz.

1980-88. Ronald Reagan umacnia hegemonię USA, a jego gwiezdne wojny są, obok zmniejszonych podatków, jednym z rozruszników amerykańskiej gospodarki. 8 lat prezydentury Reagana doprowadza do końca imperium zła - ZSRR.

1982 (1.10). W USA sprzedano pierwszy na świecie odtwarzacz CD.

1986 (24.02). Obalony przez filipiński naród dyktator Marcos i skradziony przez niego majątek uzyskują azyl w USA.

1987 (16.01). Pierwsza w purytańskiej US telewizji reklama prezerwatyw.

1992. Firma Dow Corning, producent różnych chemikaliów i plastików, zaprzestaje produkcji silikonowych wkładek do biustu stając w obliczu bankructwa po tym, jak tysiące kobiet złożyło pozwy o odszkodowanie za uboczne skutki wypychania sobie cycków.

1993. Strzyżenie prezydenta Clintona w samolocie przez fryzjera z Beverly Hills było przyczyną zablokowania na 40 minut ruchu na pasie startowym lotniska w Los Angeles. Straty przekroczyły wielokrotnie 200 dolarowy rachunek.
Wojsko i policja po 3 tygodniach oblężenia zajmują siedzibę sekty Koresha. Ginie ponad 80 osób.

1994 (13.06). O. J. Simmpson (czarny) zabija swą żonę (białą) i jej przyjaciela. Uniewinniony w procesie karnym mimo 100% dowodów, ponieważ wystąpiły "błędy proceduralne" (w procesie cywilnym skazany na wypłacenie 8,5 milionów dolarów odszkodowania).

1997. Amerykanie rozpoczęli sprzedaż działek na Księżycu, w kraterze Kopernika ($50 za akr - tanio). Źródła nie podają, od kogo je nabyli.

1998. Najdroższa sukienka na świecie, noszona 35 lat wcześniej przez M. Monroe, wyprzedziła na wolnym rynku sukienkę M. Levinsky ze śladami prezydenta B. Clintona. Afera z cygarami pokazała, jak fałszywie purytańskim narodem są Amerykanie.

1998 (20.12). "Słuszna sprawa" - taki kryptonim nosi kolejny atak wojsk amerykańskich na inne państwo. Za nieposłuszeństwo wobec USA prezydent Panamy zostaje porwany i osadzony w amerykańskim więzieniu.

Koniec XX wieku.
- Po blisko 80-ciu latach zmienia się wygląd dolarów. Uzyskują - po raz pierwszy w historii - znak wodny i parę innych zabezpieczeń. Ilość fałszywych dolarów na świecie, doskonale podrobionych, szacuje się na ponad 2% wszystkich.
- Dług publiczny (czyli ilość dolarów bez pokrycia na rynku) jeszcze na początku lat 90-tych przekroczył astronomiczną sumę biliona dolarów (w USA mówi się na to trylion).
- Najbogatszy człowiek to Amerykanin, Bill G.
- USA liczą ponad 280 milionów mieszkańców. Blisko 20% nie zna języka angielskiego. W niektórych stanach południowych urzędowy jest również hiszpański.
- Po upadku ZSRR Stany Zjednoczone A.P. wydają się być największą, niezwyciężoną potęgą świata.
- Interwencja militarna USA przerywa wojny w Kuwejcie oraz Jugosławii.
- Ameryka wydaje na wojsko blisko miliard (1 000 000 000) dolarów dziennie.
- Średnia płaca w USA waha się (w zależności od stanu) w granicach 20..36 tysięcy/rocznie. W Chicago minimum stanowe przekroczyło $4/godzinę.

Początek XXI wieku. Jeden za drugim wyroki skazujące koncerny tytoniowe na wielomilionowe odszkodowania na rzecz Amerykanów, którzy nie wiedzieli, że paląc można czasem nabawić się raka. A jeszcze 60 lat temu reklamowano "Paląc najlepsze [...] jestem młodszy i zdrowszy !!!". Warto przypomnieć, że np. zakaz palenia tytoniu w szpitalach wprowadzono w USA dopiero w 1992 roku (W McDonalds w 1994, po aferze z gorącą kawą).

2001 (11.09). Atak na WTC wprowadza USA w XXI wiek.

2003 (luty - kwiecień). Wojna z Irakiem. Potępiona przez Rosję i Niemcy (największych agresorów XX wieku), oraz niedoszłe mocarstwo Francję. Sojusznicze wojska polskie wracają na iracką ziemię po 61 latach.
Mimo intensywnych poszukiwań nie zostaje odnaleziona w Iraku broń chemiczna ani Osama Bin Laden.
Minimalna płaca (federalna) przekroczyła 5 dolarów.

2005 Kolejny raz w historii dolar osiąga minimum (1$<0,7euro; poprzednio - w 1990 1$<1.29DM), zaś chińskie rezerwy dolarowe osiągają $ 700 000 000 000. Niedługo osiągną równowartość wszystkich dolarów bez pokrycia znajdujących się na terenie USA.
Gospodarka amerykańska dalej rozwija się doskonale.
2008 44 prezydentem USA został Afroamerykanin.

© Stella LaMeer 2000-2007